Worker's Resort

CULTURE

SHARE

[Phần đầu] Tìm hiểu về cải cách phong cách làm việc tại GAFA – Corporate campus mà 4 doanh nghiệp công nghệ lớn trên thế giới đang đưa vào

[July 16, 2018] BY Kazumasa Ikoma

Corpertare campus  (khuôn viên doanh nghiệp) được hiểu là một mặt bằng rộng lớn tích hợp tất cả những không gian chức năng cần thiết cho đời sống sinh hoạt chứ không chỉ riêng không gian làm việc.  “Văn phòng theo hình thức campus” là môi trường mà tại đó thời gian làm việc linh động tự do, hình thức thân thiện, cung cấp xe buýt di chuyển miễn phí đến các cơ sở hạ tầng thể dục thể thao, giải trí, cafeteria, chăm sóc sức khỏe, là hạ tầng cơ sở hạng nhất trong không gian làm việc ngày nay.

Chúng tôi xin được chia bài viết làm hai phần để giới thiệu về Corporate campus. Corporate campus mà những doanh nghiệp khổng lồ trên thế giới đã đưa vào là mô hình như thế nào? Trong bài viết này, chúng tôi xin giới thiệu về corporate campus và lịch sử của nó.

Corporate Campus là gì

Khi nghe nói đến “Corporate  Campus” thì hình ảnh liên tưởng đầu tiên đến trong đầu có lẽ là Googleplex của Google nằm tại Moutain View Bang California. Như ý nghĩa của từ “corporate” chứa trong đó, corporate campus có 3 đặc trưng lớn sau đây.

1. Không gian với mặt bằng rộng và phục vụ cho mục đích công việc

“Campus” có ý nghĩa là nơi mà tại đó một cơ số người nhất định có thể cùng hợp tác làm việc, thực tế thì doanh nghiệp mà chúng tôi chuẩn bị giới thiệu sau đây sở hữu campus cung cấp không gian làm việc đủ cho vài chục nghìn người. Tuy nhiên đó là một không gian làm việc lớn, còn thông thường một campus có sức chứa tối thiểu là khoảng vài trăm người. Ở ngoại thành sẽ dễ xây dựng campus, tuy nhiên ngay tại thành phố thì vẫn có thể tạo nên campus thông qua việc kết nối với những tòa nhà gần đó hay những tòa nhà cao tầng. Không gian rộng lớn thế này tất nhiên có thể bố trí những không gian khác ngoài không gian làm việc.

2. Không gian sinh hoạt, giải trí

Một yếu tố tiếp theo nữa của campus đó là không gian sống và tại đó hình thành môi trường giao lưu kết nối con người. Doanh nghiệp càng lớn thì vấn đề hợp tác, cùng làm việc giữa các thành viên lại càng trở nên lớn hơn. Cafeteria, phòng gym, khuôn viên thể dục thể thao không giống như campus trường học chỉ là nơi hội họp mà còn cần thiết kế lối giao thông sao cho có thể tạo nên những cuộc gặp gỡ ngẫu nhiên giữa các nhân viên tại những địa điểm không định trước. Ngoài ra, cơ sở hạ tầng hỗ trợ chăm sóc sức khỏe cho nhân viên cũng là một đặc trưng có thể nhìn thấy ở campus.

3. Công viên với thiên nhiên phong phú

Đặc trưng của văn phòng corporate mà bạn sẽ không thể thấy ở các văn phòng lớn thông thường khác là có vườn. Một điều kiện để được gọi là corporate đó là có công viên với thiên nhiên phòng phú không kể bên trong hay bên ngoài, là môi trường khơi nguồn cảm hứng cho nhân viên.

Thiết kế campus mới của Google do BIG & Heatherwick Studio phụ trách

Cơ sở hạ tầng độc nhất vô nhị cùng phong cách làm việc tự do là đặc trưng lớn nhất của văn phòng kiểu này. 4 doanh nghiệp công nghệ lớn trên thế giới bao gồm Google nêu trên đây (Google、Apple、Facebook、Amazon ) đều có mô hình corporate này.

Những copoorate đó đã hình thành như thế nào?

Lịch sử của corporate campus

Transistar team của Bell Labs (Nguồn ảnh: Computer History Museum)

Ban đầu corporate campus ra đời như một cơ sở hạ tầng dành cho mục đích nghiên cứu phát triển phục vụ cho các kỹ sư và những nhà nghiên cứu khoa học tại Mĩ. Corporate campus đầu tiên trên thế giới là Bell Labs thuộc sở hữu của công ty điện thoại lớn nhất Mĩ AT&T xây dựng vào năm 1942 tại Bang New Jersey. Corporate campus thời kỳ đầu giống như campus của Ivy League (nhóm các trường đại học nổi tiếng ở miền Đông nước Mĩ) là nơi làm việc được thiết kế để có thể tập trung nghiên cứu phát triển nằm tại địa điểm yên tĩnh, an toàn, có sân vườn với cây cỏ và thiên nhiên phong phú.

Văn phòng corporate bấy giờ được gọi là Industrial Park (công viên công nghiệp), Research Park (công viên nghiên cứu) hay Technology Park (công viên công nghệ), vừa là cơ sở hạ tầng tiên tiến kết hợp hài hòa giữa nông nghiệp và khoa học như tên gọi của nó, vừa là nơi tận hưởng thiên nhiên.  Những năm 1950, những doanh nghiệp như General Motors, General Electric, IBM và General Life Insurance đã xây dựng corporate campus tương tự tại ngoại ô để đảm bảo mặt bằng đủ rộng rãi.

Bell Labs (Nguồn ảnh: Typology: Corporate campus)

Radcliffe Quadrangle – Khuôn viên sân bên trong đại học Havard đại diện cho Ivy League

Việc những doanh nghiệp lớn có văn phòng trong nội thành lựa chọn xây dựng corporate campus tại ngoại ô cách xa một chút có liên hệ đến vấn đề di dân thời bấy giờ. Những năm 1950 sau chiến tranh, dân số tập trung đông đúc tại các đô thị ở Mĩ, người dân sinh sống theo các nhóm tộc và chính trị lâm vào tình trạng bất ổn. Trong bối cảnh đó, những người da trắng ở tầng lớp trung lưu, thượng lưu đã chuyển từ thành phố đông người da màu ra ngoại ô, gọi là “white flight”.  Những người da trắng hoạt động nghiên cứu có trình độ học vấn cao tập trung đông tại corporate campus cũng là một trong những lý do dẫn đến “white flight”.

Văn hóa doanh nghiệp được nuôi dưỡng tại campus

Corporate campus bên cạnh xuất phát điểm là nơi làm việc được bố trí những trang thiết bị vật lý thì còn bắt đầu được nhìn nhận là “địa điểm văn hóa, địa điểm giao lưu xã hội”, nói cách khác là nơi tạo nên sự kết nối ngoài công việc giữa nhân viên.

Cũng giống như campus tại các trường đại học ở Mĩ, không chỉ đơn thuần là nơi học tập mà thông qua các hoạt động ngoại khóa, thể dục thể thao, hoạt động giao lưu, làm phong phú đời sống sinh viên, thì corporate campus cũng không phải là nơi chỉ để làm việc. Nó nuôi dưỡng ý thức cộng đồng và ý thức xã hội của nhân viên, làm cuộc sống nhân viên tại đây trở nên trọn vẹn.

Thực tế, khía cạnh văn hóa chứa trong corporate campus liên hệ mật thiết với văn hóa của vùng vịnh San Fransico nơi ngày nay tập trung nhiều doanh nghiệp công nghệ. Bối cảnh ra đời của corporate campus rất gần với lối suy nghĩ trong văn hóa hippe ra đời tại San Fransisco những năm 1960. Thời đó, những người hippe đã bỏ khỏi vùng đất văn minh nơi văn hóa đã thành hình, đến nơi có tự nhiên, cùng với những người có chung tư tưởng tạo nên làng xã riêng, luật riêng và giải phóng chính mình. Nó trùng lặp với việc các doanh nghiệp công nghệ xây dựng campus mang dấu ấn văn hóa của doanh nghiệp mình tại ngoại ô. Nhiều corporate campus được đánh giá ở mặt công năng, nhưng cũng chuyển biến của thời đại, người ta đã bắt đầu ý thức hơn về vai trò của nó trong việc thẩm thấu tư tưởng của doanh nghiệp vào nhân viên.

Như vậy, cùng với việc nâng cao trải nhiệm văn phòng toàn diện của nhân viên, thúc đẩy sự phát triển của nhân viên, corporate campus đang dần biến đổi, không còn là mô hình của riêng những người làm trong lĩnh vực nghiên cứu mà trở thành là mô hình dành cho mọi nhân viên. Văn phòng sẽ thoát khỏi cái mác nơi làm việc cố hữu cho đến tận bây giờ, mở rộng ra thành nơi tập hợp của những cơ sở hạ tầng xã hội, không gian sáng tạo, cafeteria, hay cơ sở hạ tầng mua sắm đơn giản và cung ứng dịch vụ. Hoàn toàn bình thường khi nhìn nhận việc nhân viên uống cà phê, chơi tennis chính là thể hiện sự thấm nhuần phong cách làm việc mà doanh nghiệp mang đến.

Campus thế kỷ 21

Corporate campus đã biến đổi từng chút một như thế, từ những năm 1990 suy nghĩ về việc làm việc tại nhà hay thuê bên ngoài thực hiện một phần công việc cũng dần lan rộng, việc “nhân viên ở văn phòng thường xuyên” cũng giảm dần. Corporate campus cũng biến đổi về chức năng để phù hợp với xu hướng mới.

Bên cạnh những cơ sở hạ tầng nêu trên, doanh nghiệp cũng nỗ lực tạo nên những không gian làm liên tưởng đến không gian sống như phòng khách, không gian ăn uống để khiến nhân viên cảm thấy muốn đến văn phòng. Thêm nữa, thay cho việc nhân viên phải tự lái xe đi làm, doanh nghiệp cung cấp cả xe buýt dành chuyên dụng để đón nhân viên đi làm với hệ thống wifi để có thể kết nối mọi lúc mọi nơi, và dù là ở nhà hay ở văn phòng thì nhân viên vẫn có thể sử dụng thời gian hiệu quả cho cả công việc lẫn những hoạt động sống khác nữa. Hình hài Corporate campus thời điểm hiện tại như Googleplex mà chúng ta đã biết.

Điều doanh nghiệp tìm kiếm ở corporate campus chính là sự gặp gỡ và cùng cộng tác làm việc của những nhân viên. Có thể ở nhà cũng có thể sử dụng những không gian sống, công viên, cơ sở hạ tầng phục vụ giải trí có cùng chức năng như tại trong campus. Tuy nhiên, để có thể gặp gỡ những người đồng nghiệp thì chỉ có thể là corporate campus. Corporate campus ngày nay hỗ trợ tạo nên sự hài hòa giữa công việc và cuộc sống, và mục đích của nó cao hơn hẳn mô hình văn phòng thông thường. Công việc và cuộc sống hòa quyện thành một thể thống nhất cũng chính là phong cách làm việc mới mà corporate campus đang hướng đến.

LEGO campus dự kiến hoàn thành năm 2019 tại Billund Đan Mạch

Thử liệt kê những không gian, cơ sở hạ tầng mà corporate campus của doanh nghiệp cung cấp cho đến thời điểm hiện tại.

Nhìn vào danh sách này có thể thấy corporate campus hiện đại không còn là hạ tầng cơ sở mà chúng ta vẫn gọi là “văn phòng” nữa.

  • Cafeteria
  • Bar
  • Cơ sở đào tạo
  • Phòng chăm sóc tóc và sắc đẹp
  • Dịch vụ giặt là
  • Suối nước nóng, spa, tắm hơi
  • Bệnh viện
  • Phòng game
  • Phòng ngủ tạm
  • Phòng massage
  • Phòng gym
  • Bể bơi
  • Sân bóng rổ
  • Đường chạy bộ
  • Sửa chữa xe ô tô
  • Công viên
  • Rạp chiếu phim
  • Nhà kính trồng cây

Trên thế giới rất hiếm hoi có doanh nghiệp nào sở hữu một campus khổng lồ như thế vậy, nhưng những doanh nghiệp có tiềm lực vốn giống như doanh nghiệp công nghệ GAFA nổi tiếng toàn cầu đang tiến hành triển khai xây dựng cơ sở hạ tầng. Chúng ta nhìn thấy gì từ corporate campus mà họ sở hữu? Điều này sẽ được đề cập đến trong phần sau.

 

Xem tiếp phần sau

<Bài viết tham khảo>

The New Corporate Campus
Modernism, Postmodernism, and corporate power: historicizing the architectural typology of the corporate campus
The rise of the corporate campus
Upbeat Site Furnishing – A LOOK INSIDE WHAT’S SHAPING THE NEW CORPORATE CAMPUS

Người đóng góp

Kazumasa IkomaPhụ trách nghiên cứu tại Frontier Consulting. Dựa trên kinh nghiệm trong khoảng thời gian đảm nhiệm vai trò quản lý văn phòng tại San Francisco, anh tiến hành nghiên cứu về thiết kế văn phòng, văn hoá doanh nghiệp, phong cách làm việc tại Bờ biển Tây, và giới thiệu về hình thái văn phòng lấy con người làm trung tâm.